गडचिरोली : जिल्ह्यातील हिवताप (मलेरिया) पूर्णपणे नियंत्रणात आणण्यासाठी आणि आरोग्य यंत्रणेला अधिक सक्षम करण्यासाठी राज्य हिवताप टास्क फोर्स समितीची (कार्यगट) महत्त्वपूर्ण बैठक डॉ.अभय बंग यांच्या अध्यक्षतेखाली झाली. या बैठकीत जिल्ह्यातील आरोग्य कर्मचारी, आशा स्वयंसेविका आणि स्वयंसेवी संस्थांच्या समन्वयाने राबवायच्या 15 कलमी कृती आराखड्यावर सविस्तर चर्चा करण्यात आली.
बैठकीतील महत्त्वाचे निर्णय व दिशा-निर्देश
जिल्ह्यातील प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, ग्रामीण रुग्णालय आणि जिल्हा सामान्य रुग्णालयातील वैद्यकीय अधिकाऱ्यांसाठी विशेष प्रशिक्षण शिबिरांचे नियोजन तातडीने करण्याचे निर्देश या बैठकीत देण्यात आले. हिवताप सर्वेक्षणासाठी रिक्त असलेल्या जागी आर.टी. वर्कर्सची नियुक्ती करून त्यांचे प्रशिक्षण मे 2026 पर्यंत पूर्ण केले जाईल.
घरोघरी सर्वेक्षण आणि फवारणी
ज्या गावांमध्ये आशा स्वयंसेविका नाहीत, तिथे स्वयंसेवी संस्थांमार्फत स्वयंसेवकांची नियुक्ती करून हिवताप सर्वेक्षण पूर्ण केले जाईल. तसेच, पावसाळ्यापूर्वी डास प्रतिबंधक फवारणीचे काम 45 दिवसांत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. फवारणीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या कीटकनाशक पावडरची गुणवत्ता तपासणी (बॅच नंबरनुसार) अनिवार्य करण्यात आली आहे.
मच्छरदाण्यांचा वापर आणि जनजागृती
आशा स्वयंसेविकांमार्फत नागरिकांना मच्छरदाण्यांचे महत्त्व पटवून देण्यासाठी प्रोत्साहन भत्ता (अनुदान) उपलब्ध करून दिला जाणार आहे. तसेच शाळा आणि समाजस्तरावर स्वयंसेवी संस्थांच्या मदतीने जनजागृती मोहीम राबवण्यात येणार आहे.
कीटकशास्त्रीय अभ्यास
ज्या भागात कीटकनाशकांना प्रतिरोध (Resistance) दिसून येत आहे, तिथे नवीन प्रभावी कीटकनाशकांचा वापर करण्याबाबत तांत्रिक अभ्यास करून तरतूद करण्याचे या बैठकीत ठरले. डासांची घनता कमी करण्यासाठी ‘सोर्स रिडक्शन’वर भर दिला जाणार आहे.
स्थानिक पुजाऱ्यांचे सहकार्य
आरोग्य उपचारांबाबत जनजागृती करण्यासाठी गावातील पुजाऱ्यांना प्रशिक्षित केले जाईल. यासाठी ‘माजी’ (Majhi) यांची मदत घेऊन त्यांचे समुपदेशन केले जाईल, जेणेकरून ग्रामीण भागातील लोक उपचारांसाठी पुढे येतील.
डेटा आणि केस स्टडी
हिवताप रुग्णांचे रक्त नमुने आणि केस मॅनेजमेंटचे दस्तऐवज नेहमी अद्ययावत ठेवण्याचे आदेश वैद्यकीय अधिकाऱ्यांना देण्यात आले आहेत. या बैठकीमुळे गडचिरोली जिल्ह्यातील हिवताप निर्मूलन मोहिमेला मोठी गती मिळणार असून, आरोग्य विभागाने सर्व नागरिकांना या मोहिमेत सहकार्य करण्याचे आवाहन केले आहे.
टास्क फोर्स बैठकीच्या अध्यक्षस्थानी डॉ.अभय बंग (सर्च, गडचिरोली) होते. प्रशासकीय नेतृत्वामध्ये गडचिरोलीचे जिल्हाधिकारी अविश्यांत पंडा अध्यक्ष, अंमलबजावणी समिती आणि जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी सुहास गाडे उपस्थित होते. आरोग्य विभागाचे प्रतिनिधित्व जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ.प्रताप शिंदे, जिल्हा हिवताप अधिकारी डॉ.सुजिता वाडीवे आणि तालुका आरोग्य अधिकारी डॉ.मनिष धकाते, इतर तज्ज्ञ सदस्यांमध्ये सर्च संस्थेच्या डॉ.सुप्रियालक्ष्मी आणि डॉ.आनंद बंग (उपमुख्यमंत्री यांचे आदिवासी आरोग्य सल्लागार), नाशिक केंद्राचे डॉ.दावल साळवे आणि पुणे आरोग्य सेवेचे सहसंचालक डॉ.संदीप सांगळे यांचा समावेश होता. राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरून डॉ.नीरज धिंग्रा (माजी संचालक, एनसीव्हीबीडीसी), डॉ.रजनी वेद (गेट्स फाउंडेशन), डॉ.अल्ताफ लाल (F-DEC), आणि डॉ.मदन प्रधान (ओडिशा आरोग्य सेवा) हे ऑनलाईन सहभागी झाले होते.
विविध संस्थांच्या प्रतिनिधींमध्ये डॉ.अतुल निगामे, डॉ.जस्टीन एंटमलॉजिस्ट (WJCF), डॉ.अचिंत्य श्रीवास्तव आणि डॉ.अमित गंभीर (PATH CHRI), तसेच अवधेश सिंह आणि सोम शर्मा (FHI) यांचा सहभाग होता.
