गडचिरोली : कधीकधी आयुष्यातील सर्वात महत्त्वाचा प्रवास हा एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी नेणारा नसतो, तर तो आपल्या जीवनाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलणारा असतो. गडचिरोलीतील 100 आत्मसमर्पित व्यक्तींसाठी बंगळुरू येथील आर्ट ऑफ लिव्हिंग (जीवन जगण्याची कला) आश्रमाची यात्रा अशीच एक संधी ठरली. या प्रवासाने त्यांना काही काळ थांबून आत्मचिंतन करण्याची आणि एका वेगळ्या भविष्याकडे पाहण्याची संधी दिली. त्यांच्या संघर्षमय जीवनाला बदलून शांतपणे जगण्याचा नवा मार्ग या यात्रेने दिला आहे.
या प्रवासाची सुरुवात 3 सप्टेंबर रोजी झाली. 100 जणांच्या गटाने गडचिरोली पोलीस मुख्यालयातून बंगळुरूकडे प्रस्थान केले. लॉयड्स मेटल्स अँड एनर्जी लिमिटेडचे व्यवस्थापकीय संचालक बी.प्रभाकरन यांच्या सहकार्याने तसेच लॉयड्स इनफिनिट फाउंडेशन, पोलीस महानिरीक्षक संदीप पाटील आणि गडचिरोलीचे पोलीस अधीक्षक एम.रमेश यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा उपक्रम राबविण्यात आला. शांतता, आत्मचिंतन, शिस्त आणि सकारात्मक सामुदायिक जीवनाचा अनुभव देणे हा या उपक्रमाचा उद्देश होता.
दीर्घ प्रवासामुळे थकवा जाणवत असतानाही सहभागी व्यक्तींनी नियोजित वेळेनुसार संध्याकाळच्या सत्रात सहभाग घेतला. अनेकांसाठी शिस्तीप्रती असलेली साधी बांधिलकीदेखील दैनंदिन जीवनाचा एक नवा भाग कशी बनू शकते, याची ही कदाचित पहिलीच अनुभूती होती. पुढील काही दिवसांत ध्यान, योग, प्राणायाम आणि सुदर्शन क्रिया त्यांच्या दैनंदिन अनुभवाचा भाग बनले. सुरुवातीला मनात असलेले प्रश्न आणि संकोच हळूहळू कमी होत गेले आणि त्यांची जागा सहभाग व आत्मचिंतनाने घेतली.
अश्रुतून झळकल्या मूक भावना
सुदर्शन क्रियेच्या एका सत्रादरम्यान अत्यंत भावनिक क्षण अनुभवायला मिळाला. सहभागी शांतपणे बसून आपल्या श्वासावर लक्ष केंद्रित करत असताना काहींच्या डोळ्यांत अश्रू तरळताना दिसले. तेथे कोणतेही भाषण नव्हते किंवा कोणतेही स्पष्टीकरण नव्हते. केवळ आत्मचिंतनाचे काही शांत क्षण होते. या समूहाकडे पाहणाऱ्यांसाठी हा क्षण प्रत्येक व्यक्तीच्या मनात अशा भावना आणि अनुभव दडलेले असतात, जे नेहमी बाहेरून दिसून येत नाहीत, याची जाणीव करून देणारा होता.
श्री श्री रविशंकर यांच्याशी भेट
गुरुदेव श्री श्री रविशंकर यांच्यासोबत झालेल्या संवादामुळे या प्रवासाला आणखी एक महत्त्वपूर्ण आयाम मिळाला. शांतता, धैर्य आणि सामाजिक विकास याविषयी मार्गदर्शन करताना त्यांनी सहभागी व्यक्तींना आपली ऊर्जा सेंद्रिय शेती, जलसंधारण, पशुकल्याण आणि ग्रामविकास यांसारख्या विधायक उपक्रमांकडे वळविण्याचे आवाहन केले.
नैसर्गिक शेतीच्या विकासावर भर
समूहाने आर्ट ऑफ लिव्हिंग आश्रमाच्या विस्तीर्ण परिसरात राबविण्यात येणाऱ्या विविध उपक्रमांची पाहणी केली. यामध्ये सेंद्रिय शेती, जलसंधारण, गोशाळा उपक्रम, योग व ध्यान तसेच सामुदायिक सेवा कार्यक्रमांचा समावेश होता. या भेटीदरम्यान सहभागी व्यक्तींनी विचारलेले प्रश्न विशेष लक्षवेधी ठरले. अशा उपक्रमांची आपल्या गावांमध्ये अंमलबजावणी कशी करता येईल, शेतीचा विकास कसा करता येईल, पाण्याचे संवर्धन कसे करता येईल आणि स्थानिक युवकांसाठी कोणत्या संधी निर्माण करता येतील, याबाबत माहिती जाणून घेतली.
भूतकाळ विसरून भविष्याचा वेध
आत्मसमर्पितांच्या संवादातून एक महत्त्वपूर्ण बदल जाणवत होता, भूतकाळाशी संबंधित प्रश्नांपेक्षा भविष्यात काय निर्माण करता येईल, याकडे त्यांचा दृष्टिकोन वळत होता. 100 सहभागी व्यक्तींपैकी सुमारे 40 टक्के जण सध्या लॉयड्स मेटल्स अँड एनर्जी लिमिटेडमध्ये कार्यरत आहेत, तर इतर सहभागी शेती, ग्रामविकास आणि समाजाभिमुख उपक्रमांमध्ये पुढील संधींचा शोध घेत आहेत. त्यामुळे बंगळुरूचा हा प्रवास केवळ एका आश्रमाला दिलेली भेट ठरली नाही. या प्रवासाने सहभागी व्यक्तींना शांततेचा अनुभव घेण्याची, नव्या शक्यता जाणून घेण्याची आणि आपल्या कुटुंबासाठी व समाजासाठी आपण कोणते योगदान देऊ शकतो, याचा विचार करण्याची संधी दिली.
गडचिरोलीला परतल्यानंतर हा प्रवास संपला असला, तरी त्याहून अधिक महत्त्वाचा प्रवास कदाचित आता सुरू झाला आहे. आत्मविश्वास, सन्मान, शांततापूर्ण जीवन आणि नव्या निवडींनी घडणाऱ्या भविष्याकडे जाणारा हा नवा प्रवास आहे.
